Wijn proeven

Wijn proeven moet je zien als een mini-ontdekkingsreis. Wijn beoordeel je niet alleen met je mond, maar ook met je ogen en je neus. Een kenner houdt eerst het glas tegen het licht, om de kleur van de wijn te bekijken. Vervolgens steekt hij zijn neus diep in het glas om de geur op te snuiven. Wijn kan heel veel verschillende geuren hebben. Hij kan bijvoorbeeld ruiken naar vruchten, bloemen, kruiden en soms zelfs naar dieren. Het klinkt belachelijk, maar er zijn wijnen die naar kattenpis of mest behoren te ruiken. En dat is een goed teken! "Gout de terroir", noemen ze dat: aardse geuren. Al die verschillende geuren bij elkaar noemen we het 'bouquet'.

Na het kijken en het ruiken neemt de proever een ferme slok en laat de wijn over zijn tong, langs zijn verhemelte en langs zijn tanden rollen. Dan maakt hij een smakkende beweging en het lijkt bijna alsof hij op de wijn zit te kauwen. Op die manier probeert hij er achter te komen welke smaken er allemaal in de wijn te ontdekken zijn. Als hij uiteindelijk de wijn doorslikt of uitspuugt, let hij op de afdronk. Dat is de nasmaak die achterblijft. Hoe langer de smaak blijft hangen, hoe beter de wijn is.

Nu begrijpt u ook waarom je een glas aan de steel moet vasthouden!

Proeftermen

Afdronk	Eigenlijk het mondaroma. Hoe intenser en langer dit waarneembaar is, des te beter de afdronk.
Alcoholisch	Warm, niet per se negatief. Vooral te vinden in wijnen uit warme streken. Afhankelijk van de zuurgraad in de wijn: hoe meer zuur een wijn heeft, des te meer maskeert dit de alcohol.
Ambré	Barnsteenkleurig. Van toepassing op lang gerijpte, van origine 'witte' wijnen.
Aroma	Geur van een nog jonge wijn.
Astringent	Stroeve, droge sensatie in de mond als gevolg van een hoog tanninegehalte.
Azijnsteek	Bacteriën kunnen alcohol transformeren in azijn. De wijn wordt dan onaangenaam, bijtend en prikkelend.
Bitter	Kan zowel positief als negatief zijn. Negatief als gevolg van te veel tannines, positief wanneer het gaat om extract van mineralen.
Boeket	Ontwikkelde en complexe geur van een gerijpte wijn.
Boisé	Te sterke houtsmaak. In het Engels: oaky.
Botrytis	Voluit : botrytis cinerea oftewel edele rotting. Geeft krachtig aroma (roostertonen, rozijnen, gedroogd fruit) en soms ook een bittertoon in de smaak.
Branderig	Negatieve eigenschap. Onaangenaam warm gevoel van alcohol.
Depot	Bezinksel. Meestal positief verschijnsel. Te vinden in rode wijnen die niet geklaard of gefilterd worden. Ook te vinden in wijnen die lang op fles gerijpt hebben.
Dosage	Hoeveelheid suiker om mousserende wijnen hun definitieve smaak te geven. Compenseert de hoge zuurgraad in dit soort wijnen.
Droog	Wijn zonder waarneembare restsuiker. In de regel minder dan 4 gram per liter.
Elegant	Positief bedoelde maar weinig zeggende term. Verwijst naar een zekere finesse en evenwicht in een wijn.
Evenwichtig	Wijn met alle smaakonderdelen in de juiste proporties.
Filter	Smaak van papier of karton als gevolg van gebrekkig filteren.
Finesse	Eigenschap van grote wijnen: verfijning en complexiteit.
Floraal	Frisheid van aangename zuren.
Gecorseerd	Vol en stevig van structuur.
Gemaderiseerd	Negatieve eigenschap. Ongewenste oxidatie.
Geoxideerd	Te oud door invloed van zuurstof. Slechts enkele wijnen worden bewust aan zuurstof blootgesteld. Ze worden in de regel versterkt met alcohol.
Gistaroma	Komt voor in jonge witte wijnen en in mousserende wijnen met tweede gisting op fles.
Groen	Onrijp, bijvoorbeeld als gevolg van ongunstige weersomstandigheden tijdens de rijping en de oogst.
Halfdroog	Vrij vage term voor wijnen met 10 tot 30 gram restsuiker.

Hard	Wrang als gevolg van te veel tannines.
Herbaal	Kruidig, in de negatieve zin des woords.
Kruidig	Positief. Slaat echter eerder op specerijen dan 'echte' kruiden.
Kurk	In het Frans is er een subtiel verschil tussen bouchon en liège. Liège slaat op het materiaal kurk, dat, als het goed is, de wijn niet beïnvloedt. Bouchon of bouchonné slaat op een wijn met bacteriële infectie. Onaangenaam, aards, kartonachtig.
Lactisch	Zuivelachtig als gevolg van de malolactische gisting. Vooral in witte wijnen.
Lies	Bezinksel van afgestorven gistcellen. Lang contact met de lies geeft witte wijnen extra complexiteit en een reductief karakter.
Liquoreux	Rijke, edelzoete wijn met botrytis.
Moelleux	Zoete wijn van overrijpe druiven. Minder rijk dan een liquoreux.
Mousse	Koolzuurbelletjes in mousserende wijnen. Meestal gebruikt voor de zichtbare belletjes in het glas. Hoe kleiner en hoe langer aanhoudend, des te beter. Ook gebruikt om het effect van koolzuur in de mond te kwalificeren. Hoe romiger, des te beter.
Neus	Ander woord voor aroma.
Parfum	Fijn, delicaat aroma.
Pétillant	Licht parelend als gevolg van koolzuur.
Petroleumgeur	De Franse term goût de pétrole verwijst naar het uitgesproken karakter van gerijpte witte wijnen op basis van aromatische druiven.
Reductief	Tegenovergestelde van oxidatief. Tijdelijk gebrek aan zuurstof kan wijn een onaangenaam aroma bezorgen. Dit verdwijnt door krachtig beluchten.
Sherryachtig	Geoxideerd.
Soepel	Rond, zacht, makkelijk toegankelijk.
Stug	Droge, bittere wijn met gebrek aan fruit.
Tannineus	Ander woord voor wrang. Tannines (looistoffen) geven wijn een droge, bittere smaak.
Tranen	Ook wel: kerkramen. Treedt op bij wijnen met hoge viscositeit (dikte) en is een teken van rijkdom en concentratie.
Tuilé	Ontwikkelde kleur: dakpanrood.
Vegetaal	Onaangenaam plantaardig als gevolg van onvoldoende rijpheid van de druiven.
Vermoeid	Te oude wijn, over het hoogtepunt van de ontwikkeling heen.
Versmolten	Alle smaakelementen in harmonie met elkaar.
Vineus	Letterlijk: wijnachtig. O.a. gebruikt bij mousserende wijnen.
Vlak	Gebrek aan concentratie.

Zuur

Negatieve eigenschap; scherpe smaak door onaangenaam hoge graad van appelzuur - dit in tegenstelling tot levendige frisheid van aangename fruitzuren.

Zwavel

Gebruik van zwavel is onvermijdelijk om de wijn te beschermen tegen invloed van zuurstof en bacteriën. Zwavel is echter ook hoofdpijnveroorzaker. Een teveel aan zwavel, bijvoorbeeld in zoete witte wijnen, doet denken aan de geur van een luciferkop. De geur van kippenstront, alias mercaptaan, is het gevolg van een reactie tussen de zwavel en de alcohol in de wijn. Het is een vorm van reductie die verdwijnt door beluchten.